Zondag 28 april om 05:00 in de ochtend stierf Janos Starker, een van de titanen in de cellowereld, in Bloomington. Ik voel me dankbaar en bevoorrecht dat ik een van de gelukkigen was die bij hem heeft gestudeerd.

Afgelopen donderdag kreeg ik het bericht dat Starker in coma lag en wist dat zijn tijd binnenkort kwam om –om zijn eigen worden te gebruiken- ‘to step out of the picture’. Ik denk nog geregeld aan hem, maar mijn gedachten gingen automatisch terug naar mijn studie en de tijd die ik met hem doorbracht.

Ik ontmoette hem voor het eerst als deelnemer van een 3 weekse masterclass in Lausanne toen ik 17 jaar oud was. De laatste dag van de cursus gaf hij een feestje – zijn student party’s in zijn huis in Bloomington waren beroemd ontdekte ik later- op de dag dat ik 18 jaar werd. Een feit dat hem niet ontgaan was, en hij bestelde meteen een cuba libre (rum/cola) voor me en initieerde dat iedereen Happy Birthday voor me zong. Toen was ik nog niet zijn ‘full time student’, maar zijn warme interesse en ons contact voor- en nadat ik bij hem studeerde is iets wat ik koester.

Zijn genialiteit raakte velen over de wereld door zijn concerten, recordings, lessen en zijn authentieke persoonlijkheid…met zijn scherpe geest en zwarte humor! Anderen hebben hem veel beter beschreven dan ik zou kunnen, klik dus op onderstaande linkjes voor interviews en tributes:

www.cello.org/Newsletter/Articles/starker
cellobello.com/legacy/starker-the-teacher
www.bruceduffie.com/starker.html
www.cello.org/Newsletter/Articles/starkerelpaso 

indianapublicmedia.org/news/world-renowned-cellist-janos-starker-dies-88-48050/
www.telegraph.co.uk/news/obituaries/10025887/Janos-Starker.html
www.artsjournal.com/tribute-to-the-greatest-of-cello-teachers.html

En enkele van zijn uitspraken:

“I can not perform without teaching and can not teach without performing.”..  "When you have to explain what you are doing, you discover what you are really doing."
A statement die ik compleet begrijp en ook zelf als motto heb.

Quoting zijn levenslange goede vriend pianist György Sebök (tevens een van mijn mentors), zei Starker ook ons geregeld: “Create excitement. Don't get excited.”

“What is the role of music in society?...Music is one of the essentials in human existence, almost identical with eating, sleeping, making love, the basic functions that keep a human being alive. Music simply, is one of the blessings and joys of civilized human existence.”

In een interview voor het blad Strings vertelde Starker waarom hij lesgeeft:
"For the past 48 years I have been here, and for 37 of those years I was playing 100 concerts a year," he said. "Yet the most important thing for me is teaching. I was basically born to be a teacher. That's my temperament. No matter how great the ovation is after a concert, the people eventually sit down and stop applauding. But if you teach, you may affect generations.

"I have a historic hang-up... I am much more concerned with the future than with all the accolades I got for performing. I stayed alive when many other people, including my brothers, were killed in the war. The fact I stayed alive means it is a duty for me to do as much good as I can."

De toekomst was belangrijk voor hem. Hij wenste dat wat hij tijdens zijn leven deed zou beklijven bij de volgende generaties. Hij promootte vriendschappen en de mogelijkheid om van elkaar te leren – iets wat zeer evident was in Bloomington tijdens mijn studietijd daar. Hij wilde dat we elkaar altijd zouden helpen met ‘het hogere doel’ en dat, wanneer wij zijn studio voorgoed gingen verlaten we ons konden onderscheiden en het weer aan volgende generaties zouden doorgeven.

Dear teach..ik hoop dat je rust vindt wetend dat we ‘de fakkel voor schoonheid in de muziek en de cello’ door zullen geven. Hij deed dat zeker..

Vanaf mijn balkon kijk ik naar de grote magnolia van de buren die nog in de knop en op punt van bloeien staat. Hoe symbolisch! Er staan wat projecten ‘in de knop’ die straks hopelijk prachtig tot bloei komen.

Op dit moment zijn we hard bezig de ‘Pamela Smits Vriendenconcerten’ naar Amsterdam te verplaatsen. We hebben -met nog 1 concert te gaan- 3 hele mooie seizoenen in het Posthuis Theater Heerenveen gehad. Concerten gegeven door fantastische en bevlogen kunstenaars. Een veelal van instrumenten werden hierin belicht zoals trompet, klarinet, fluit, tuba, saxofoon, fagot, hobo, slagwerk, gitaar, viool, altviool, contrabas, zang en natuurlijk piano en cello. Vaak met iets erbij als een masterclass, een spreker met video/audio materiaal, een schilderes die haar schilderijen tentoonstelde gemaakt op de muziek van het programma, een beeldend kunstenaar, diner in een goed restaurant en wijnproeverijen. Omdat ikzelf in Amsterdam woon en hier een achterban heb kreeg ik vaak opmerkingen als ‘Jammer dat het zover weg is’. Goed nieuws…de serie komt naar Amsterdam! Praktisch in mijn ‘achtertuin’ want we hebben vlak bij waar ik woon een toplocatie gevonden!!We gaan naar de Zuiderkerk, een grote kerk met prachtige akoestiek, midden in het centrum van Amsterdam tussen het Waterlooplein en de Nieuwmarkt.. Samen met mijn vaste pianist Maarten den Hengst als mede-organisator zijn we momenteel aan het brainstormen om er weer iets bijzonders van te maken. De tekenen zijn heel veelbelovend, maar er is nog veel te doen eer het zover is. We beginnen in oktober en zal later meer uitweiden als alles rond is.

Aankomende projecten waar ik nu hard voor aan het studeren ben zijn 2 CD opnamen in juni. Één is met mijn pianist Maarten waarbij 10 evergreens op het menu staat. Zeg maar een soort ‘All time Favorite’ repertoire met Spaanse uitsmijters, prachtige Joodse tranentrekkers en Franse bonbons als een Ravel’s Habanera en een Meditation van Massenet. De planning is dat deze CD rond de kerst zal verschijnen voor het label Universe Classics.

Drie dagen voor deze opname zal ik ‘Die Todesfrau’ van Hans Kox opnemen, een half uur durend werk voor koor, fluitsolo en cello solo. Een project dat wordt opgenomen door Attacca Records met het Nederlands Kamerkoor en fluitiste Abbie de Quant. De celliste die dit werk 7 jaar geleden in première bracht bleek verhinderd en men vroeg mij de cellopartij voor mijn rekening te nemen. Heel leuk. Met de componist Hans Kox heb ik een bijzondere band. Vorige maand heb ik de wereldpremière gegeven van zijn 2de sonate voor cello solo. Zijn muziek is uitdagend… vaak lastig om in de vingers te krijgen, maar heel karaktervol, dramatisch en complex. Het gaf me veel voldoening deze, ook aan mij opgedragen, sonate uit te voeren en het voor het eerst in klank tot leven te brengen.

Een ander ‘project in de knop’ komt in oktober uit en is een trip naar Amerika..met mijn Duitse pianiste Sabine Simon ben ik uitgenodigd een masterclass te geven aan de Duke University in Amerika. We geven ook een aantal recitals. De organisatie van een Amerikaans werkvisum aanvragen, vliegtickets ed is tijdrovend en vervelend om te regelen, maar noodzakelijk om op tijd te doen. Ik verheug me enorm op deze tournee! We zien elkaar voor oktober nog een paar keer om te repeteren, want met drukke agenda’s en 500 km tussen ons in moet ook dat goed afgesproken zijn!

Een paar weken geleden heb ik een masterclass gegeven op de Akademie in Darmstadt met Sabine op de eerste rij om -als ik in het Duits een woord niet wist- me te soufleren. Het waren hele inspirerende dagen. Ik hou van lesgeven. Vooral als je de juiste snaar weet te raken geeft het veel voldoening. En lesgeven geeft weer inzichten waar ikzelf ook weer van leer. Ik heb het geluk gehad van fantastische en grote leraren les te hebben gehad. Het is fijn weer aan anderen door te kunnen geven wat ik op mijn beurt weer van hen heb geleerd. Een soort ‘Pay it forward’ idee. 

Het laatste ‘project in de knop’ wat in nog wil noemen is de zomercursus in Duitsland. Van 17 t/m 22 augustus zal ik een masterclass geven op de Landesmusikakademie Hessen Schloss Hallenburg in Schlitz. Sabine is daar dan ook en we zullen een combinatie maken van solo- en kamermuziekcursus. Ik heb goeie hoop dat het een mooie inspirerende ervaring wordt. Aan de omgeving zal het niet liggen! In navolging van het succesvolle bekende Orlando Festival staat ook deze cursus open voor studenten, kinderen en gevorderde amateurs. Kost en inwoning ook daar in het slot voor een laag bedrag. Mocht u of iemand die u kent geïnteresseerd zijn deel te nemen en informatie willen inwinnen, stuur me gerust een mailtje naar info@pamelasmits.com Ik heb begrepen dat er een prachtige veld op het terrein ligt om te voetballen en er genoeg studeer en repeteerruimten in het gebouw zijn.
Wat een heerlijke ‘projecten in de knop’ om naar uit te kijken!!

De Parel van de Sahara..